Wat is buildinglinks?

buildinglinks is een dataspace voor gebouwdata: een manier om de data van een gebouw te delen met wie je dat toestaat, onder voorwaarden die je zelf stelt, met bewijs van elke stap. Deze pagina legt in een paar minuten uit welk probleem dat oplost en hoe.

Het probleem

De data van één gebouw zit zelden op één plek. Het gebouwbeheersysteem (BMS) van de installateur kent de temperaturen en de luchtkwaliteit, een energieplatform de meters, een BIM-model de verdiepingen en ruimtes. Elk systeem is van een andere partij, met een eigen manier om erbij te komen.

Wie die data wil gebruiken, bijvoorbeeld om het klimaat slimmer te regelen of batterijen op de stroomprijs te sturen, moet bij elk systeem apart aankloppen. Elke koppeling is maatwerk: een eigen contract, een eigen sleutel, een eigen afspraak over wat wel en niet mag. Voor een portefeuille van veertig gebouwen bij drie partijen is dat veel werk, en het begint bij elke nieuwe toepassing opnieuw.

En de partij die over de data hoort te beslissen, meestal de eigenaar van het gebouw, weet na een tijd niet meer wie wat heeft. Een sleutel die ooit is uitgedeeld, werkt vaak nog. Wie welke data ophaalt, en of dat binnen de afspraak blijft, ziet niemand.

Wat een dataspace is

Een dataspace is een afspraak tussen organisaties om data rechtstreeks met elkaar te delen, volgens dezelfde regels en met dezelfde software-standaarden. Elke organisatie houdt haar eigen data. Wat er gedeeld wordt, ligt per keer vast in een ondertekende overeenkomst, en bij elk verzoek om data wordt gecontroleerd of het binnen die overeenkomst valt.

Het is geen centraal platform. Er is geen partij die alle data verzamelt en doorgeeft. De data gaat rechtstreeks van de organisatie die haar heeft naar de organisatie die haar mag gebruiken. Er is wel een beheerder van de dataspace, de Trust Authority, maar die laat alleen organisaties toe en houdt bij wie lid is. De data komt daar niet langs.

Het is ook niet alleen een API. Een API zegt hoe je data ophaalt, maar niet wie dat mag, onder welke voorwaarden en tot wanneer. Een dataspace regelt juist dat deel: wie er meedoet, wie over de data beslist, wat er is afgesproken, en hoe je achteraf aantoont wat er is gebeurd. Daarvoor gebruikt buildinglinks open Europese standaarden, zodat geen deelnemer vastzit aan één partij (zie Standaarden en conformiteit).

Drie rollen en de Trust Authority

Elke organisatie heeft een eigen connector. De rechthebbende beslist en sluit de overeenkomst, maar de data gaat rechtstreeks van het systeem van de datahouder naar de app van de dataontvanger (de dikke lijn). De Trust Authority laat organisaties toe en staat buiten die route.

De rechthebbende beslist wie de data van een gebouw krijgt. Meestal is dat de eigenaar. Hij biedt de data aan als producten, beoordeelt aanvragen en sluit de overeenkomsten. Een eigen systeem heeft hij daarvoor niet nodig.
De datahouder heeft de data in een eigen systeem, zoals een BMS, en levert haar aan wie de rechthebbende toestemming geeft. Dat de datahouder voor de rechthebbende levert, leggen ze samen vast in een erkenning en aanwijzing.
De dataontvanger gebruikt de data, in een eigen app. Hij vraagt een product aan en haalt de data op zodra de rechthebbende akkoord is.
De Trust Authority laat organisaties toe tot de dataspace, legt hun rollen vast en houdt het register van deelnemers bij. Een deelnemer die zich niet aan de regels houdt, kan hij schorsen.

De rollen gelden per gebouw. Een organisatie kan bij het ene gebouw rechthebbende zijn en bij het andere dataontvanger, of bij hetzelfde gebouw rechthebbende en datahouder tegelijk. Meer daarover staat bij Rollen.

De connector

Elke deelnemer heeft een connector: software die namens de organisatie meedoet in de dataspace. De connector staat tussen de eigen systemen en de rest van de dataspace. Het BMS of de app praat alleen met de eigen connector, nooit rechtstreeks met een andere organisatie.

De connector doet het werk dat nu maatwerk is. Hij zet producten in de catalogus, handelt aanvragen af, ondertekent de overeenkomsten, controleert elk verzoek om data en houdt van alles bewijs bij. Mensen werken met de connector in de beheeromgeving, een webapplicatie met schermen als Gebouwen, Aanvragen en Data zoeken. Een rechthebbende zonder eigen systeem heeft alleen die beheeromgeving nodig.

Wat het oplevert

Voor de rechthebbende. Eén plek om te beslissen wie welke data van welk gebouw krijgt, voor welk doel en tot wanneer. Je ziet per product wie de data gebruikt, en je trekt toegang in met één handeling. Een aanvraag om te sturen, bijvoorbeeld om een temperatuur in te stellen, beoordeel je altijd zelf.

Voor de datahouder. Eén aansluiting per systeem in plaats van een koppeling per klant. Je levert alleen wat de rechthebbende heeft toegestaan, en de connector controleert elk verzoek voordat het je systeem bereikt. Je hoeft niet zelf te beoordelen wie de data mag hebben.

Voor de dataontvanger. Gebouwdata zoeken op adres of partij, aanvragen op één manier en ophalen via één adres, ongeacht welk systeem erachter zit. Wat je mag, staat in de overeenkomst, en die is voor beide kanten hetzelfde.

Voor iedereen. Elke stap is ondertekend en vastgelegd. Bij een vraag of een geschil toon je aan wat er is afgesproken en wat er is geleverd. Hoe dat werkt, staat bij Vertrouwen en bewijs.

Verder lezen

Kijk rond in de kijkdemo. Een werkende dataspace met verzonnen organisaties en echte gebouwen. Begin bijvoorbeeld bij de gebouwen van RealEstator, een eigenaar zonder eigen BMS. Wat er te zien is, staat bij De kijkdemo.
Probeer het zelf in een eigen demo. Dezelfde dataspace, online en alleen voor jou, waarin je alles mag veranderen: Een eigen demo.
Lees verder in Begrijpen. Rollen, Van aanvraag tot levering, Leveren namens een ander, Vertrouwen en bewijs en Standaarden en conformiteit.
Ben je ontwikkelaar of architect? Lees Drie manieren om aan te sluiten, of start de simulatie op je eigen computer.